Ode aan de twijfel

‘Spreekt u niets anders dan de waarheid, de volledige waarheid? Kan dat dan? Is de waarheid in woorden te vatten?

Deze vraag moet je een wetenschapper in elk geval niet stellen. Zeker weten doet de wetenschapper niet. Dat zal hij dan ook niet zeggen. Niemand overziet immers het geheel. Niets zeker weten brengt een wetenschapper het verst. Wetenschappers gebruiken woorden om een probleem te schetsen; een probleemstelling te formuleren; te besluiten hoe ze de hypothese gaan uittesten; hoe ze een onderzoek opzetten; en hoe ze de conclusies van zo’n onderzoek gaan verwoorden. Nu kan er in de taal nogal wat mis gaan. Ligt in de woorden van de probleemstelling het antwoord al besloten? Dekt het geheel de lading? Waar zoek je de waarheid? Krijgt toeval een kans?

En hoe aanschouw je uiteindelijk dat wat je vindt? Hoever reikt jouw taal en de betekenis van de woorden die je kent? Waarheidsvinding is omkaderd door de taal die je kent. Dat is tegelijk ook een argument voor diversiteit in de wetenschap. Hoe gevarieerder de club die onderzoekt, hoe rijker de taal die het kijken stuurt.

Als antwoorden niet verder reiken dan het kader waarin je denkt, is het de verbeeldingskracht die ruimte schept.

Bestaat er überhaupt wel een waarheid die in woorden is te vangen? Eigenlijk niet en nooit volledig. Denk ik. De betekenis van een woord is omlijnd. Op dat moment. De strekking zal door de tand des tijds oprekken of een andere kleur krijgen – van plaats veranderen. Eigenlijk zijn woorden vloeibaar.

Woorden verblijven vaak in groepjes. De onderlinge samenhang schept een beeld waarin meer betekenis besloten ligt. Er ontstaat context. Al is er altijd een schemergebied, tussen hoe jij de context ziet en de ander. Welke woorden meer zwaarte hebben. Waar elkaar verstaan gissen blijft. Ook kleuren trends en tijdsinvloeden de context. Dat maakt ook waarheidsvinding aan mode onderhevig.

Als je het dan denkt te weten, blijft er een ongekend deel bestaan. Niet zeker weten is dan ook onlosmakelijk met ons verbonden. Gelukkig maar, denk ik dan. Zonder twijfel zijn er geen vragen. Zonder vragen geen ontwikkeling. Als twijfel geen ruimte meer krijgt, waar blijf je dan?

waarheid

Leave a reply


Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.